Metsotswana ye mengwe le ye mengwe ye 8 go hwa motho ka lebaka la tirišo ya motsoko, go realo Mokgatlo wa Lefase wa Maphelo (World Health Organisation)
Phatišišo e šišinya gore batho bao ba thomago go kgoga ba le nywageng ya bolesome (ka ge go dira diphesente tša go feta 70) gomme ba tšwela pele dingwagasome tše pedi goba go feta ba tla hwa mengwaga ye 20 go ya go ye 25 pele ga lebaka go feta bao ba sa kago ba kgoga. Ga se kankere fela ya maswafo goba bolwetši bja pelo bjoo bo hlolago mathata a magolo a bophelo le lehu. Ka mo fase, go na le mahlaba a ka thokwana ao a sego a tsebagatšwa go tloga hlogong go ya monwaneng.
Tahlegelo ya moriri Go kgoga go fokodiša peakanyo ya go sonta, go tlogele mmele o le kotsing ya go hlaselwa ke malwetši bjalo ka lupus erythematosus, yeo e ka hlolago tahlegelo ya moriri, dišo ka ganong le megarogo sefahlegong, letlalong la hlogo le diatleng.
Dikhatharaka Go kgolwa gore go kgoga go hlola goba go befiša diemo tše ntši tša mahlo. Bakgogi ba na le kelo ya godingwana ya diphesente tše 40 tša go ba le dikhatharaka phifatšo ya lense ya leihlo yeo e thibelago lesedi gomme e ka hlolago bofofu. Go kgoga go hlola dikhatharaka ka ditsela tše pedi: ka go hlohlontšha mahlo le go lokollela dikhemikale ka gare ga maswafo gomme di elelago le moelamadi go ya mahlong. Gape go kgoga go amanywa le karolo ya bogare bja leihlo ye e sepelelanago le bogolo, e lego bolwetši bja mahlo bjo bo sa folego mme bo hlolwago ke go onala ga karolo ya gare ya retina, ye e tsebjago ka la makhula macula. Makhula ke yona e nepišago pono ya gare ya leihlo gomme e laola bokgoni bja rena bja go bala, go otlela sefatanaga, go lemoga difahlego goba mebala, le go bona dilo ka botlalo.
Go šošobana Go kgoga go tšofatša letlalo pele ga lebaka ka go fofora diproteine tšeo di fago taologo, ka go e jela vitamin A le go ngotla kelelo ya madi. Letlalo la bakgogi le omile, le sesefetše gomme le thalakilwe ka methaladi ye mesesane, kudu go dukologa dipounama le mahlo..
Tahlegelo ya go kwa Ka lebaka la gore go kgoga go hlola legogo maboteng a ditšhikamadi; ka go realo le fokotša kelelo ya madi go ya ka bogareng bja tsebe, bakgogi ba ka lahlegelwa ke go kwa ka pela go feta ba ba sa kgogego gomme ba bile ba na le kgonagalo ya go lahlegelwa ke go kwa go go hlotšwego ke phetelo ya tsebe goba lešata le legolo. Go feta moo bakgogi ba na le kgonagalo ya go feta gararo ya bao ba sa kgogego ya go ba le diphetetšo tša bogare bja tsebe gomme di kago hlola ditharano tša go swana le menintšaethisi meningitis le go repha ga sefahlego.
Kankere ya letlalo Go kgoga ga go hlole fela melanoma kankere ya letlalo yeo lebakeng le lengwe e lego kotsi kudu, fela e oketša mabaka a go ka bolawa ke yona. Bakgogi ba na le kotsi ye e okeditšwego gabedi ya go fetelwa ke kankere ya disele ya go bitšwa cutenous squamous – e lego kankere yeo e tlogelago megogoma ye mehwibidu ye e kego legapi mo letlalong.
Go bola ga meno Go kgoga go tshwenyana le boemo bja legano, ka go hlola legogo le lengwe, meno a a bago serolane gomme go hlola go bola ga meno. Bakgogi ba na le kgonagalo ya tee le seripa ya go ka loba meno.
Emfesima Emphysema Godimo ga kankere ya maswafo, go kgoga go hlola emfesimaemphysema, e lego go roroga le go pšhatlega ga merabana ya moya ya maswafo gomme ya fokotša bokgoni bja maswafo bja go tšea oksitšene le go ntšha khabontaoksaete. Mabakeng a mašorwana, tracheostomy e dira gore molwetši a kgone go buša moya; Go phulwa lešoba ka mo go kgokgokgo gomme gwa tsenywa setsenyamoya go gapeletša moya go tsena ka maswafong, bona seswantšho Bolwetši bja dipeipi tša maswafo bja kgale chronic bronchitis ga se bja laetšwa bo hlola pipitlano ya mamila a a tletšego boladu, go gohlola gabohloko le mathata a khemo.
0steophorosiseosteoporisis Khabonemonoksaete, e lego gase ya mpholo ka go meši ya go tšwa go dioksoso dintšhamuši tša difatanaga le go kgoga sekerete, e mamarela mading gabonolo go feta oksitšene, ka fao e fokotša maatla a go rwala oksitšene ya madi a bakgogi ba bagolo ka diphesente tše15. Ka yona tsela ye marapo a bakgogi a lahlegelwa ke teteano ya marapo a bona, go robega gabonolo gomme a tšea diphesente tše di ka fihlago go 80 go ka fola. Go feta moo bakgogi ba na le kgonagalo ya go ba le mathata a mokokotlo: nyakišišo ye nngwe e laetša gore badiredi ba diintastering bao ba kgogago go na le kgonagalo ya makga a mahlano a go ka fahlogela bohloko morago ga kgobalo.
Bolwetši bja pelo Le tee go mahu a mararo mo lefaseng le hlolwa ke malwetši a pelo le ditšhikamadi. Go kgoga ke ye nngwe ya mabaka a magologolo a kotsi a go hlolega ga malwetši a pelo le ditšhikamadi. Malwetši akhwi a bolaya batho ba go feta milione ka ngwaga ka dinageng tše di hlabologago. Malwetši a pelo le ditšhikamadi ao a amanago le go kgoga, a bolaya batho ba go feta 600 000 ngwaga ka ngwaga dinageng tše di hlabologilego. Go kgoga go dira gore pelo e thebathebe ka lebelwana, go hlatloša kgatelelo ya madi gomme gwa oketša kotsi ya madi a magolo le ditšhikakiši tše di thibanego gomme mafelelong gwa hlola ditlhaselo tša pelo le strouku.
Dišo tša ka mpeng Go kgoga go fokotša maatla a go lwantšha dipakteria tšeo di hlolago dišo ka mpeng. E bile gape di šitiša mogodu go hlaphoša esiti morago ga dijo, ka go realo di tlogele esiti go gopa bokagare bja mogodu: Dišo tša bakgogi di tloga di le bothata go alafša gomme go na le kgonagalo ya gore di tšwe gape.
Menwana ye e tšhilafetšego Ka ntle le go oketša kotsi ya go ba le kankere ya dinoka le popelo, go kgoga go hlola mathata a go ima basading le ditharano nakong ya boimana le pelego. Go kgoga nakong ya boimana go oketša kotsi ya bana ba boima bja fase le ditlamorago tša lephelo le le fokolago ka moso. Go goma tseleng go ba gona ga 2 goba ga 3 go feta go bakgogi, ka ge bana ba belegwago ba hwile go hlolwa ke go hloka oksitšene ga leseana ka mpeng, le tlhakatlhakano tša samorago tšeo di hlolwago ke khabonemonoksaete le nikotine ka go kgogeng ga sekerete. Ponagalo ya go hwa ka bjako ga leseana le gona go amanywa le go kgoga. Go feta moo, go kgoga go ka theoša boemo bja dihomone mme gwa hlola mafelopelego pele ga lebaka.
Matšhedi a a golofetšego Go kgoga go ka gobatša matšhedi gomme gwa ba gwa senya le DNA ya ona, yeo e kago hlola go goma tseleng goba bogole pelegong. Dinyakišišo tše dingwe di hweditše gore banna bao ba kgogago ba mo kotsing ye kgolo ya go tswala ngwana yoo a fetelwago ke kankere. Gape go kgoga go fokotša palo ya matšhedi mme ya be ya fokotša kelelo ya madi go ya bonneng, e lego seo se ka hlolago go longwa ke mmutla impotence. Go hloka peu go atile gare ga bakgogi.
Psoriasis Go na le kgonagalo ya 2 go ya go 3 ya gore bakgogi ba ka swarwa ke psoriasis, e lego seemo se se sa fetelego sa go kokomoga ga letlalo go go hlolago dipatso tše di hlohlonago tša go pshekga mmeleng ka moka.
Bolwetši bja Buerger Bolwetši bja letlalo Bolwetši bja Buerger, bjoo bile bo tsebjago ka la thromboangitis obliterans, ke go kokomoga ga ditšhikakiši, setlišamadi le megalatšhika maotong, gomme di hlolago kelelo ye e fokolago ya madi. Ge bo sa alafše, bolwetši bja Buerger bo ka hlola kenkerine, e lego go hwa ga ditlhalenama tša mmele le go ripša ga ditho tše di fetetšwego.
Kankere Go bontšhitšwe dielemente tša go feta 40 tša go kgogwa ga motsoko tšeo di hlolago kankere. Bakgogi go na le kgonagalo ya go feta 22 ya gore ba ka swarwa ke kankere ya maswafo ya 16a go feta ba ba sa kgogego. Go ya ka dinyakišišo tše mmalwa, ge motho a ntše a kgoga, lebaka le leteletšana, gona go na le kotsi ya go swarwa ke mehuta ye mmalwa ya kankere, go tsenywa gare kankere ya nko gabedi go feta 16b; leleme 16c; ya molomo, thaka ya mare le farankisi makga a 6 go ya go a 27: ya mogolo ga 12; ya mometšo 8 go ya go 10; kodu 10 go ya go18; mpa 2 go ya go 3; dipshio makga a 3 16d; sebudula makga a 3; morotwana 2 go ya go 3; lebete 2 go ya go 5 16e; mala a magolo le motsila makga a 3 le mogwete a 5 go ya go a 6.Dinyakišišo tše dingwe di hweditše gore go na le kgokagano gare ga go kgoga le kankere ya matswele. 16f.
